НАУ: Беларусь сутыкаецца з пагрозай знікнення ключавых элементаў сваёй нацыянальнай ідэнтычнасці
8 траўня, Позірк. Падрыхтаваны Народным антыкрызісным упраўленнем (НАУ) агляд, прысвечаны палітыцы рэжыму Аляксандра Лукашэнкі па “знішчэнні беларускай культуры і прасоўванні ідэалогіі “рускага свету”, прадстаўлены 7 траўня ў тэлеграм-канале арганізацыі.
НАУ ахарактарызавала агляд як “даклад аб сістэмным знішчэнні нацыянальнай ідэнтычнасці”.
Паведамляецца, што дакумент быў прадстаўлены на сайд-івэнце “Як працуе рускі свет: ідэалогія і практыка гібрыднай агрэсіі супраць Еўропы“ падчас вясновай сесіі Парламенцкай асамблеі Савета Еўропы ў красавіку 2026 года.
НАУ адзначае, што “аўтары праводзяць пужаючую паралель: тое, што адбываецца ў Беларусі пасля 2020 года, па сутнасці, паўтарае працэсы на акупаваных тэрыторыях Украіны, але ў больш схаваных маштабах”. “Гэта сістэмная праца па замене беларускай ідэнтычнасці “рускасветным” наратывам”, — падкрэслівае арганізацыя.
Указваецца, што згаданая праца ажыццяўляецца шляхам забароны пэўнай літаратуры і ліквідацыі вядучых незалежных выдавецтваў, рэпрэсій у сферы культуры, барацьбы з “беларускім поглядам на мінулае і сучаснасць“, “задушэннем беларускай мовы“.
Працэс “запускаецца праз даносы прарасійскіх “псеўдаактывістаў“ і падхопліваецца прапагандыстамі і сілавікамі”, адзначае НАУ.
Аўтары прыходзяць да высновы, што “сучасная Беларусь сутыкаецца з пагрозай паступовага знікнення ключавых элементаў сваёй нацыянальнай ідэнтычнасці”. На іх думку, для захавання беларускай культуры, мовы і гістарычнай памяці неабходная “кансалідацыя грамадства вакол абароны нацыянальнай спадчыны і выпрацоўка стратэгій як на ўзроўні дэмакратычных сіл Беларусі, так і Еўрапейскага саюза, якія дазволяць супрацьстаяць знешняму і ўнутранаму ціску на беларускую ідэнтычнасць“.
У дакуменце прапануюцца канкрэтныя крокі, сярод якіх, у прыватнасці, палітычныя і санкцыйныя меры з мэтай аказання ціску на агентаў “рускага свету“.
НАУ прапануе: персанальныя санкцыі ў дачыненні да чыноўнікаў, ідэолагаў і прапагандыстаў, якія непасрэдна кіруюць рэпрэсіямі супраць беларускай мовы, гісторыі і культуры; афіцыйнае прызнанне праблемы на ўзроўні ЕС (прыняцце рэзалюцый Еўрапарламента і ПАСЕ, якія асуджалі б “палітыку русіфікацыі як спробу этнацыду і пагрозу рэгіянальнай бяспецы“); блакаванне расійскага ўплыву (санкцыі супраць расійскіх фондаў, якія фінансуюць русіфікацыю і антыбеларускую дзейнасць).
У рамках інстытуцыйнай дапамогі для падтрымкі беларускай культуры і мовы аўтары прапануюць стварыць Еўрапейскі фонд падтрымкі беларускай культуры з вылучэннем мэтавых грантаў для незалежных выдавецтваў, тэатральных труп і музыкаў, якія былі вымушаныя пакінуць краіну.
Прапануецца рэалізаваць праекты па перакладзе інтэрфейсаў сусветных лічбавых прадуктаў і сэрвісаў на беларускую мову, а таксама па маштабнай аблічбоўцы беларускіх архіваў, кніг і музейных калекцый з размяшчэннем іх на абароненых еўрапейскіх серверах.
У рамках рэалізацыі адукацыйных ініцыятыў прапануецца распрацаваць акрэдытаваную ў ЕС платформу для дыстанцыйнага навучання школьнікаў і студэнтаў на беларускай мове, павялічыць квоты для беларускіх студэнтаў і даследчыкаў (па прыкладзе праграмы Каліноўскага ўрада Польшчы), асабліва для тых, хто займаецца беларускай філалогіяй і гісторыяй, і ажыццявіць фінансаванне курсаў беларускай мовы для дзяцей эмігрантаў, каб “пазбегнуць іх асіміляцыі за мяжой“.
У сферы інфармацыйнага процідзеяння і абароны актывістаў НАУ прапануе вылучыць гранты для беларускамоўных ютуб-каналаў, цікток-блогераў і культурных праектаў, аказаць юрыдычную і тэхнічную дапамогу адміністратарам беларускай “Вікіпедыі“ і стварыць інструменты для бяспечнага рэдагавання яе артыкулаў.
Таксама ў дакладзе прапануецца забяспечыць “доўгатэрміновае фінансаванне медыя, якія працуюць на беларускай мове і выкрываюць працэсы культурнай экспансіі Расіі”.
