Справаздача спецдакладчыка ААН па сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі будзе разгледжана 29 чэрвеня

22 чэрвеня, Позірк. Інтэрактыўная дыскусія па справаздачы спецыяльнага дакладчыка ААН аб сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі Нілса Муйжніекса адбудзецца 29 чэрвеня ў рамках 62-й сесіі Савета ААН па правах чалавека (СПЧ ААН).

Гэта вынікае з раскладу сесіі, якая праходзіць у Жэневе (Швейцарыя) з 15 чэрвеня па 7 ліпеня.

Зацвярджэнне справаздачы павінна традыцыйна прайсці ў адзін з апошніх дзён яе працы.

Раней паведамлялася, што ў дакуменце Муйжніекс рэкамендуе беларускім уладам “забяспечыць паўнавартаснае супрацоўніцтва з мандатарыямі спецыяльных працэдур”, у тым ліку шляхам “прадастаўлення змястоўных адказаў і забеспячэння абароны ад рэпрэсій”.

Таксама ў дакуменце ўтрымліваецца чарговы заклік да ўладаў “спыніць пераслед за законнае ажыццяўленне грамадзянскіх і палітычных правоў”.

Акрамя гэтага, Муйжніекс лічыць неабходным “вызваліць усіх асоб, якія ўтрымліваюцца пад вартай па палітычна матываваных абвінавачваннях, уключаючы тых, хто ўтрымліваецца без сувязі са знешнім светам, і забяспечыць ім прававую абарону“.

На думку спецдакладчыка, улады ў мэтах “паляпшэння сітуацыі“ могуць “забяспечваць вызваленых асоб належнымі дакументамі, якія пацвярджаюць іх прававы статус, а таксама сапраўднымі асабістымі дакументамі”. Таксама павінна быць забяспечана “адпаведнасць умоў утрымання пад вартай міжнародным стандартам у дачыненні да жанчын, непаўналетніх, пажылых людзей і інвалідаў“.

У справаздачы гаворыцца, што ўлады абавязаныя “неадкладна і бесстаронна расследаваць усе выпадкі жорсткага абыходжання і смерці ў месцах пазбаўлення волі“, а таксама “забяспечыць аказанне належнай медыцынскай і псіхалагічнай дапамогі ў месцах пазбаўлення волі і спыніць пакаранне за спробы самагубства“.

У дакуменце падкрэсліваецца, што павінен быць спынены пераслед адвакатаў, а для зняволеных “забяспечаны доступ да юрыдычнай дапамогі“.

Спецдакладчык лічыць, што ў Беларусі неабходна стварыць “незалежныя механізмы маніторынгу ўсіх месцаў утрымання пад вартай“, магчымасці “падачы скаргаў на выпадкі жорсткага абыходжання“ ў месцах зняволення, правесці расследаванні па фактах “саўдзелу службовых асоб“ у рэпрэсіях.

Муйжніекс заклікае адмяніць артыкул 411 Крымінальнага кодэкса (злоснае непадпарадкаванне патрабаванням адміністрацыі папраўчай установы, якая выконвае пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі), якая выкарыстоўваецца для падаўжэння тэрміну ўтрымання ў няволі. Асуджаныя паводле гэтага артыкула палітвязні павінны быць вызваленыя і рэабілітаваныя.

Спецдакладчык рэкамендуе ўладам “адмяніць палажэнні аб завочнай вытворчасці“, а таксама “адмяніць вынесеныя ў такім парадку прысуды і забяспечыць выплату кампенсацыі”.

Недапушчальныя, лічыць ён, практыкі “запалохвання сваякоў палітычных зняволеных і асоб, якія знаходзяцца ў выгнанні“.

Акрамя таго, Мінску варта “прывесці законы аб барацьбе з тэрарызмам і супрацьдзеянні экстрэмізму ў адпаведнасць з міжнароднымі стандартамі ў галіне правоў чалавека“ і спыніць іх “неправамернае прымяненне ў мэтах перашкоды законнаму ажыццяўленню правоў“.

На думку Муйжніекса, павінен быць скасаваны спіс “экстрэмісцкіх матэрыялаў“ і спіс выданняў, нібыта здольных “нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам“, а таксама скасаваная практыка прызнання сродкаў масавай інфармацыі і незалежных аб’яднанняў “экстрэмісцкімі фарміраваннямі”.

У справаздачы выкладзена рэкамендацыя адмяніць законы, якія дазваляюць “дыскрымінаваць лесбіянак, геяў, бісексуалаў і трансгендарных людзей“ і перашкаджаюць “іх законнаму ажыццяўленню права на свабоду выказвання меркаванняў“.

На 61-й сесіі СПЧ ААН мандат спецыяльнага дакладчыка па пытанні аб становішчы ў галіне правоў чалавека ў Беларусі Нілса Раймандса Муйжніекса быў падоўжаны да ліпеня 2027 года.

Паводле звестак беларускіх праваабаронцаў на 22 чэрвеня, у Беларусі 841 чалавек мае статус палітвязня.