Рэктар ЕГУ: Прызнанне ўніверсітэта “экстрэмісцкім” можа знізіць колькасць студэнтаў з Беларусі, але гэтая лічба не будзе роўнай нулю

23 красавіка, Позірк. Кіраўніцтва і партнёры Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта расцэньваюць рашэнне прызнаць ВНУ “экстрэмісцкай арганізацыяй” як беспрэцэдэнтнае. Пра гэта ў інтэрв’ю LRT паведаміў рэктар ЕГУ Вілюс Шадаўскас.

“Мы, верагодна, першы ўніверсітэт, абвешчаны “экстрэмісцкай арганізацыяй”, хоць наша дзейнасць — гэта адукацыя, навука і асвета грамадства”, — адзначыў рэктар.

Паводле яго слоў, калі ўніверсітэт, які дзейнічае ў іншай краіне, аб’яўляецца “экстрэмісцкай арганізацыяй” — “гэта ўжо выходзіць за рамкі нацыянальнага ўзроўню і становіцца міжнародным пытаннем”.

Шадаўскас адзначыў, што пагроза такога прызнання была вядомая: “Гэта не першае сур’ёзнае папярэджанне з боку Беларусі на адрас універсітэта — падобныя сігналы былі і раней”.

“Перш за ўсё, гэта выклік для ўстановы і супольнасці, асабліва для студэнтаў і выкладчыкаў, звязаных з Беларуссю. Гэтае рашэнне — абвясціць вышэйшую навучальную ўстанову “экстрэмісцкай арганізацыяй” — прынцыпова адрозніваецца ад сітуацый, калі так кваліфікуюцца няўрадавыя арганізацыі”, — падкрэсліў рэктар.

Прысваенне ВНУ “экстрэмісцкага” статусу стварае “сур’ёзны выклік” для студэнтаў і выкладчыкаў з Беларусі, канстатаваў ён, кожнае перасячэнне мяжы “становіцца патэнцыйнай рызыкай — магчымыя санкцыі ці палітычны, юрыдычны пераслед праз сувязі з універсітэтам”.

“Наша асноўная рэкамендацыя — як з боку ўніверсітэта, так і з боку літоўскіх ведамстваў, з якімі мы супрацоўнічаем, — не выязджаць у Беларусь, не перасякаць мяжу, калі няма крайняй неабходнасці”, — падкрэсліў кіраўнік ЕГУ.

Пры гэтым, паводле яго слоў, пасля афіцыйнага абвяшчэння ЕГУ “экстрэмісцкім” “перамяшчэнні студэнтаў праз мяжу з Літвы на сённяшні дзень цалкам спыніліся”, а “нявызначанасць і страх прымушаюць студэнтаў выбіраць заставацца тут, нягледзячы на цяжкасці, якія ўзнікаюць — фінансавыя і іншыя”.

У сувязі з прысваеннем “экстрэмісцкага” статусу ў ЕГУ лічаць, што колькасць абітурыентаў з Беларусі можа скараціцца, хоць “дакладна не будзе роўнай нулю, аднак яна будзе значна меншай”.

“Гэта адлюстроўваецца і ў нашай публічнай камунікацыі, і ў маркетынгу адукацыйных праграм — мы больш актыўна працуем з іншымі мэтавымі аўдыторыямі. Гэта не азначае, што ўніверсітэт мяняе сваю місію або мэтавую групу, аднак мы гатовыя балансаваць для фінансавай стабільнасці, прыцягваючы студэнтаў з іншых краін”, — адзначыў Шадаўскас.

На дадзены момант студэнты з Беларусі складаюць большасць у ЕГУ — каля 74% усіх студэнтаў універсітэта, таму, сказаў рэктар, “значнае скарачэнне іх колькасці непазбежна паўплывае на асноўныя фінансавыя паказчыкі”.

14 красавіка 2026 года Вярхоўны суд Беларусі прызнаў ЕГУ і структурныя падраздзяленні з яго складу “экстрэмісцкай арганізацыяй”, чыя дзейнасць на тэрыторыі краіны забароненая. Пра гэта абвясціў Дзмітрый Брылёў — начальнік упраўлення Генеральнай пракуратуры, якая звярнулася ў суд з адпаведнай заявай на падставе закона “Аб супрацьдзеянні экстрэмізму”.

На наступны дзень міністр замежных спраў Літвы Кястуціс Будрыс назваў гэтае рашэнне абуральным, ахарактарызаваў яго як “чарговы варожы акт рэжыму [Аляксандра] Лукашэнкі супраць Літвы і ЕС” і выказаў гатоўнасць “падтрымаць супольнасць ЕГУ”.

16 красавіка МЗС Літвы выказала Беларусі “рашучы пратэст” у сувязі з прызнаннем ЕГУ “экстрэмісцкай арганізацыяй”. Знешнепалітычнае ведамства расцаніла гэтае рашэнне “як палітычна матываванае, неабгрунтаванае, яно парушае прынцыпы міжнароднага права, а таксама суверэнітэт Літоўскай Рэспублікі”. Выпадак, калі вышэйшая навучальная ўстанова, якая законна працуе ў іншай дзяржаве, абвяшчаецца “экстрэмісцкай арганізацыяй”, МЗС назвала беспрэцэдэнтным.