Офіс Зяленскага папрасіў генпракурора Украіны разгледзець магчымасць пачаць справу супраць Лукашэнкі — Reuters

28 ліпеня, Позірк. Офіс прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага накіраваў генеральнаму пракурору краіны зварот з просьбай разгледзець магчымасць пачаць крымінальную справу супраць Аляксандра Лукашэнкі. Пра гэта паведамляе агенцтва Reuters са спасылкай на адпаведны абнародаваны ліст.

У публікацыі гаворыцца, што зварот стаў адказам на запыт “эмігранцкай арганізацыі Форум дэмакратычных сіл Беларусі”, якая ў траўні папрасіла Кіеў прыцягнуць Лукашэнку да адказнасці за ваенныя злачынствы, генацыд і “дзяржаўны тэрор”.

У арганізацыі адзначаюць, што Лукашэнка датычны да вайны Расіі супраць Украіны, у тым ліку праз прадастаўленне расійскім войскам беларускай тэрыторыі для ўварвання ў лютым 2022 года, а таксама да перамяшчэння ў Беларусь як мінімум 2.442 украінскіх дзяцей.

Паводле інфармацыі Reuters, супрацоўнік офіса Зяленскага Алег Татараў паведаміў Форуму дэмакратычных сіл, што зварот накіраваны генеральнаму пракурору Украіны з просьбай “прыняць адпаведныя меры рэагавання” пры наяўнасці юрыдычных падстаў.

Пры гэтым агенцтва лічыць, што рэальных перспектыў судовага працэсу над Лукашэнкам ва Украіне цяпер няма, аднак магчымыя абвінавачанні могуць выкарыстоўвацца Кіевам і беларускай апазіцыяй як аргумент для захавання міжнароднага ціску на беларускія ўлады.

Паведамляецца, што адміністрацыя Лукашэнкі не адказала на запыт агенцтва аб каментары, пры гэтым Reuters нагадвае пра абяцанне палітыка, што Беларусь не будзе накіроўваць свае войскі для ўдзелу ў вайне супраць Украіны. У публікацыі таксама канстатуецца, што Мінск дазволіў Расіі выкарыстоўваць беларускую тэрыторыю і ваенную інфраструктуру, а таксама размясціць у краіне тактычную ядзерную зброю.

Таксама адзначаецца, што ў 2023 годзе Лукашэнка пацвярджаў прывоз у Беларусь украінскіх дзяцей нібыта для аднаўлення пасля траўмаў, выкліканых вайной.

“Генеральны сакратар Форуму дэмакратычных сіл Дзмітрый Балкунец заявіў Reuters, што крымінальны пераслед Лукашэнкі значна павялічыў бы асабістыя юрыдычныя і звязаныя з бяспекай рызыкі для Лукашэнкі і стаў бы актам гістарычнай справядлівасці”, — гаворыцца ў матэрыяле.

“Гэта магло б зрабіць сур’ёзны ўплыў унутры Беларусі, паколькі Лукашэнка ўспрыняў бы гэта вельмі асабіста і быў бы глыбока занепакоены наступствамі”, — заявіў Балкунец.

18 лютага Уладзімір Зяленскі паведаміў аб увядзенні Украінай санкцый супраць Лукашэнкі. Тады ён заявіў, што краіна “актывізуе супрацьдзеянне ўсім формам садзейнічання” Лукашэнкі “забойствам украінцаў” і будзе “працаваць з партнёрамі так, каб гэта мела глабальны эфект”.

Зяленскі падкрэсліў, што Лукашэнка ўжо даволі даўно “абменьвае суверэнітэт Беларусі на працяг асабістай улады, дапамагае расіянам абыходзіць санкцыі за гэтую агрэсію, актыўна апраўдвае расійскую вайну, а цяпер яшчэ і павялічвае свой уласны ўдзел у маштабаванні і зацягванні вайны”.

“За гэта будуць асобыя наступствы”, — рэзюмаваў кіраўнік украінскай дзяржавы.

У апошні час Украіна заняла больш жорсткую пазіцыю ў дачыненні да Мінска. Зяленскі публічна запатрабаваў ад беларускіх уладаў неадкладна спыніць любую падтрымку Расіі.

На фоне папярэджання Кіева аб наступствах за дапамогу Маскве, а таксама двух інцыдэнтаў, калі на тэрыторыі РФ пад удар трапілі два аўтобусы з беларускімі грамадзянамі, Лукашэнка распачаў шэраг дыпламатычных крокаў для ўмацавання сваіх пазіцый.

У канцы чэрвеня ён здзейсніў візіт у Расію і сустрэўся з яе прэзідэнтам Уладзімірам Пуціным (дэталі перамоў, якія, паводле паведамленняў прэс-служб палітыкаў, праводзіліся цягам двух дзён, не раскрытыя). Незадоўга да сустрэчы прэс-сакратар расійскага лідара Дзмітрый Пяскоў заявіў, што суразмоўцы маюць намер абмеркаваць у тым ліку “пагрозы Уладзіміра Зяленскага на адрас Мінска”.

Пасля гэтага Лукашэнка наведаў Кітай і сустрэўся са старшынёй КНР Сі Цзіньпінам, які выступіў у абарону “дзяржаўнага суверэнітэту, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці” Беларусі, а таксама выбару “шляху развіцця, які адпавядае яе ўласным нацыянальным умовам”. Затым палітык пабываў у Інданезіі і М’янме, сустрэўся з кіраўніцтвам гэтых краін.

6 ліпеня ў Мінску Лукашэнка запэўніў афіцэраў, што ніхто іх “у гэтую бойню пасылаць не будзе”, паколькі Беларусі вайна не патрэбная, і “гэта дрэнна, што вайна ідзе ва Украіне”.

Пры гэтым ён абвінаваціў сусветную супольнасць у зацягванні вайны ва Украіне (“Партыя вайны” усімі сіламі імкнецца да зацягвання гэтага ўзброенага супрацьстаяння, міжнародная “партыя вайны”), не згадаўшы, што поўнамаштабную агрэсію пачала РФ, а ўкраінскі бок абараняецца.

7 ліпеня кіраўнік адміністрацыі ўкраінскага прэзідэнта Кірыл Буданаў у інтэрв’ю “РБК-Украіна” заявіў, што Лукашэнка, “мяркуючы па ўсім, пачуў” перасцярогі Украіны. “Але ў прынцыпе я больш спакойна ставіўся б да пытання Беларусі. Не трэба нам рабіць яшчэ аднаго ворага”, — сказаў ён.

Першы Форум дэмакратычных сіл Беларусі прайшоў 16–17 траўня 2022 года ў Варшаве з ініцыятывы экс-прэтэндэнта на пасаду прэзідэнта на выбарах 2020 года Валерыя Цапкалы, былога супрацоўніка Адміністрацыі прэзідэнта Анатоля Котава, палітолага Дзмітрыя Балкунца, іншых экспертаў і актывістаў, другі — 11–12 ліпеня таго ж года ў Берліне.

Арганізатары пазіцыянавалі форум як “публічную пляцоўку для пошуку ідэй і выпрацоўкі прапаноў па розных пытаннях грамадскага, эканамічнага і палітычнага развіцця дзяржавы”.

Па выніках другога Форуму дэмакратычных сіл Беларусі было заяўлена пра намер стварыць Нацыянальны савет Рэспублікі Беларусь.

І на першым, і на другім мерапрыемстве гучала крытыка дзейнасці офіса дэмакратычнага лідара Святланы Ціханоўскай.

У ліпені 2024 года палітыкі Анатоль Котаў, Яўген Вільскі, Вераніка Цапкала, актывістка Вольга Карач і архітэктар Вадзім Дзмітранок былі завочна асуджаныя Брэсцкім абласным судом да 12 гадоў пазбаўлення волі, паведамляе Генеральная пракуратура. У прэс-рэлізе Генпракуратуры яны называліся “кіраўніком і ўдзельнікамі экстрэмісцкага фарміравання “Форум дэмакратычных сіл Беларусі”. Прысуд набыў законную сілу ў канцы кастрычніка таго ж года.

Анатоль Котаў знік у жніўні 2025 года.