Андрэй Аляксандраў пра незалежныя СМІ: Мы працягваем сваю працу, таму што верым, што свабоднае слова жыццёва важнае
29 верасня, Позірк. Незалежная журналістыка ў апошнія гады “фактычна выцясняецца з Беларусі”, заявіў медыяменеджар Андрэй Аляксандраў, выступаючы на цырымоніі ўручэння яму прэміі Free Media Awards 2026 года ў Музеі Мунка ў Осла (Нарвегія) 29 верасня.
Паводле былога палітвязня, прадстаўнікі непажаданых уладам СМІ “аказваюцца альбо ў зняволенні, альбо ў выгнанні”: “Але мы працягваем сваю працу, таму што верым, што свабоднае слова жыццёва важнае і неабходнае для грамадства”.
Аляксандраў прысвяціў прэмію “ўсім мужным калегам, якія не здаюцца, нягледзячы на цяжкія ўмовы”.
Вестка пра прысуджэнне яму прэміі, якую ён атрымаў, яшчэ знаходзячыся ў зняволенні, стала для лаўрэата “велізарнай эмацыйнай падтрымкай”: “Пазітыўныя эмоцыі асабліва каштоўныя, калі чалавек [знаходзіцца] ва ўмовах, далёкіх ад нармальнага чалавечага жыцця”.
Паводле Аляксандрава, як журналіст ён прывык абапірацца “перш за ўсё на факты, а не на эмоцыі”. Таму, калі даведаўся пра наданне ўзнагароды, ён спачатку вырашыў, што “атрымлівае яе за журналістыку, хоць апошнія шэсць гадоў практычна не займаўся журналісцкай працай”: “Але потым я падумаў: добра, давайце вернемся да фактаў. Што такое журналістыка?”
Яна “заключаецца ў тым, каб збіраць і правяраць факты, адрозніваць іх ад прапаганды і дапамагаць аўдыторыі рабіць тое ж самае”. Журналісты, падкрэсліў спікер, “павінны рабіць усё магчымае, каб людзі заставаліся інфармаванымі”.
Менавіта гэтым, упэўнены лаўрэат, працягваюць займацца беларускія журналісты ў выгнанні і тыя, хто знаходзіцца ў зняволенні: “[Яны] працягваюць расказваць людзям пра тое, што адбываецца, і збіраць нават невялікія фрагменты даступнай інфармацыі, каб складаць з іх заснаваную на фактах карціну рэальнасці, якую аўтарытарныя рэжымы так ненавідзяць”.
У Беларусі па-ранейшаму знаходзяцца ў зняволенні 15 прадстаўнікоў медыясектара, нагадаў Аляксандраў. Лаўрэат “горды і шчаслівы прыняць узнагароду, у тым ліку ад іх імя”.
Асобна выступоўца падзякаваў калегам з інфармацыйнага агенцтва БелаПАН, якое ў Беларусі ў 2021 годзе было прызнана “экстрэмісцкім фармаваннем” (частка каманды працуе з-за мяжы як “Позірк”).
Аляксандраў падзякаваў сваім калегам, якіх назваў “саўдзельнікамі”, таксама тым, хто адбыў турэмныя тэрміны: Ірыне Леўшынай, Дзмітрыю Наважылаву і жонцы Ірыне Злобінай.
Адзначыўшы, што жонка прысутнічае на цырымоніі разам з ім, Аляксандраў нагадаў, што яны абодва былі вызвалены толькі два тыдні таму* і падзякаваў усім, хто выступае ў падтрымку вызвалення палітвязняў.
Пра тое, што Аляксандраў абвешчаны лаўрэатам прэміі Free Media Awards 2026 года, стала вядома 4 верасня. Яе арганізатары — Фонды Fritt Ord і Zeit Stiftung Bucerius — падкрэслілі, што сваёй папярэдняй працай у БелаПАН і Беларускай асацыяцыі журналістаў той “дапамог умацаваць прафесійныя стандарты журналістыкі, падтрымаць незалежныя СМІ і пабудаваць міжнародныя сеткі журналістаў і праваабаронцаў”.
Разам з Аляксандравым узнагародай уганараваны кіраўнік аддзела журналісцкіх расследаванняў выдання “Украінская праўда” Міхаіл Ткач (у персанальнай якасці), рэдакцыі грузінскага выдання iFact, армянскага тэлеканала Factor TV і расійскага незалежнага выдання “Верстка”.
Беларускія журналісты рэгулярна становяцца лаўрэатамі прэміі. У 2021 годзе ўсе ўзнагароды Free Media Awards былі прысуджаны толькі прадстаўнікам Беларусі ў знак салідарнасці з разгромленымі незалежнымі СМІ. Тады лаўрэатамі сталі партал tut.by, БАЖ, Кацярына Барысевіч, Наталля Лубнеўская, Дар’я Чульцова і Кацярына Андрэева.
У 2014 годзе прэмію атрымаў кіраўнік аналітычных праектаў БелаПАН Аляксандр Класкоўскі.
Былы намеснік дырэктара інфармацыйнай кампаніі БелаПАН, медыяменеджар Андрэй Аляксандраў і Ірына Злобіна (на той момант дзяўчына, а цяпер жонка — пара ажанілася ў калоніі) былі затрыманыя 12 студзеня 2021 года. У рамках палітычна матываванай справы 6 кастрычніка 2022 года Мінскі абласны суд (суддзя Вячаслаў Тулейка, уключаны ў санкцыйныя спісы дэмакратычных краін Захаду) прыгаварыў Аляксандрава да 14 гадоў пазбаўлення волі, а Злобіну — да дзевяці гадоў.
* Разам з імі тады ж быў вызвалены экс-дырэктар БелаПАН Наважылаў (у рамках перамоў з ЗША). Пазнейшая экс-дырэктар і шматгадовы нязменны галоўны рэдактар Ірына Леўшына выйшла на свабоду ў снежні 2024 года, калі цалкам адбыла тэрмін пакарання.
