11 лютага, Позірк. Дыскусіі, што ўзнікаюць наконт палітыцы Літвы ў дачыненні да Беларусі, не азначаюць яе аспрэчвання або неабходнасці тэрміновага перагляду.
Пра гэта, паводле інфармацыі літоўскай тэлерадыёкампаніі (LRT), заявіў у інтэрв’ю Lrytas 11 лютага міністр замежных спраў Літвы Кястуціс Будрыс, каментуючы асобныя заявы прадстаўнікоў кіроўнай кааліцыі аб магчымым аднаўленні дыялогу з Мінскам.
“Мне здаецца, памылкова інтэрпрэтуецца тое, што, калі мы пра нешта дыскутуем, гэта азначае, што мы ставім пад сумнеў цяперашнюю палітыку і аўтаматычна мяркуем яе неадкладны перагляд. Не, трэба праверыць, ці сапраўды тое, што мы робім, правільна”, — патлумачыў Будрыс.
Як адзначае LRT, старшыня кіруючай сацыял-дэмакратычнай партыі Міндаўгас Сінкявічус раней заяўляў, што не лічыць забароненай правядзенне сустрэчы на ўзроўні намеснікаў міністраў замежных спраў і падкрэсліў, што Літва павінна рэагаваць на дзеянні партнёраў — Еўрапейскага саюза і Злучаных Штатаў. Ён лічыць, што вяртацца да абмеркавання палітычнага дыялогу з Мінскам можна толькі пасля таго, як ЕС падоўжыць санкцыі супраць Беларусі.
У сувязі з гэтым Будрыс заявіў, што падтрымлівае дыскусіі аб санкцыйнай палітыцы, якія ўзнікаюць, і адначасова адзначыў, што ў яго ёсць “маса аргументаў“, чаму санкцыі з’яўляюцца адным з самых эфектыўных эканамічных і палітычных інструментаў.
“Калі хтосьці лічыць, што санкцыі не працуюць — давайце абмяркоўваць, магчыма, абраная не тая сфера або, скажам, іх рэалізацыя не працуе, таму што і тут ёсць частка праблем. Абыход санкцый — вялікая тэма. Гэта паказала і ўся сітуацыя з нашымі перавозчыкамі: і тут у нас, верагодна, ёсць не адзін “шэры“ момант“, — сказаў міністр.
Паводле яго слоў, абмяркоўваць дасягнутыя вынікі і карысць санкцый можна, аднак нельга сцвярджаць, што яны не прынеслі жаданых вынікаў, пакуль не выкарыстаныя ўсе рэсурсы.
“Пакуль мы не вычарпалі ўсе рэсурсы ў санкцыйнай палітыцы як у дачыненні да Расіі, так і Беларусі, імкнучыся змяніць іх паводзіны, я не згодны сцвярджаць, што санкцыі — непрацуючы інструмент, таму што мы яшчэ не пераканаліся ў гэтым“, — сказаў кіраўнік літоўскай дыпламатыі.
“Мы павінны рэалізаваць пакет санкцый у поўным аб’ёме. У Амерыкі ёсць рэзервы, і ў Еўропы ёсць рэзервы. Нам яшчэ ёсць што рабіць. Таму ў гэтым пытанні ніякіх зменаў у палітыцы і пазіцыі няма”, — дадаў ён.
Міністр падкрэсліў, што стаўленне Літвы адносна прычын увядзення санкцый супраць Беларусі не змянілася, таму ён не бачыць падстаў для іх скасавання.
“Санкцыі былі ўведзеныя праз парушэнні правоў чалавека, за садзейнічанне агрэсіі супраць Украіны, за дапамогу Расіі ва ўчыненні вайсковых злачынстваў, у тым ліку ў выкраданні і ідэалагічнай апрацоўцы дзяцей. Пакуль гэта не зменіцца, няма падстаў казаць аб змене санкцый або іх змякчэнні. Наадварот, Літва пашырыла санкцыйны рэжым у дачыненні да Беларусі”, — заявіў Будрыс.
Lrytas нагадвае, што, паводле інфармацыі BNS, у сярэдзіне снежня мінулага года спецпрадстаўнік прэзідэнта ЗША Дональда Трампа Джон Коўл “дамовіўся з адміністрацыяй аўтарытарнага прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі аб вызваленні часткі палітычных зняволеных і аб скасаванні санкцый у дачыненні да беларускіх калійных угнаенняў“. Тады, адзначаецца ў матэрыяле, палітычныя аглядальнікі пачалі разважаць, што Вашынгтон можа паспрабаваць аказаць ціск на ЕС і Літву з мэтай зноў дазволіць транзіт гэтых угнаенняў праз Клайпедскі порт.
Выданне нагадвае, што “прадукцыя гіганта па вытворчасці калійных угнаенняў “Беларуськалій” перавозілася праз Літву і Клайпедскі порт да лютага 2022 года, калі Літва, спасылаючыся на санкцыі ЗША і іншыя меркаванні нацыянальнай бяспекі, спыніла транзіт.
У снежні 2025 года “Беларуськалій“ падаў пазоў у арбітраж і патрабуе ад Літвы кампенсацыі сумай 12,09 млрд долараў ЗША. Пазней санкцыі ў дачыненні да беларускіх угнаенняў увёў і ЕС; пытанне аб іх падаўжэнні саюз будзе разглядаць пазней у лютым (дзейнічаюць да 28 лютага 2026 года. — “Позірк“.)“.
22 студзеня Будрыс заявіў, што дыскусіі па пытанні перавозкі беларускіх калійных угнаенняў праз Еўрапейскі саюз не вядуцца.
Чыноўнік, словы якога прыводзіў партал LRT, выказаўся з гэтай нагоды, каментуючы заяву еўрапарламентарыя, ганаровага старшыні сацыял-дэмакратаў Віцяніса Павіласа Андрукайціса, пра тое, што транзіт беларускага калію па Літве мог бы быць адноўлены ў абмен на магчымасць перавозіць украінскія грузы ў порт Клайпеды праз тэрыторыю Беларусі.
“Тут вельмі важны кантэкст: у мяне адразу ўзнікла б пытанне: калі і пры якіх умовах, — адрэагаваў Будрыс. — Цяпер мяжа Украіны і Беларусі наглуха закрытая, там ніхто нікуды не ездзіць, таму, верагодна, гаворка ідзе пра ўмовы пасля мірнага пагаднення і калі не будзе санкцый. Цяпер гэтага нельга рабіць ужо хоць бы з юрыдычнага пункту гледжання, таму што санкцыі Еўрапейскага саюза дзейнічаюць, па іх прадаўжэнні цяпер ідуць дыскусіі”.
“Вельмі верагодна, што пасля 28 лютага яны будуць падоўжаныя, так што такіх умоў нават няма, і таму разгляд такіх сцэнарыяў з’яўляецца вельмі гіпатэтычным“, — дадаў кіраўнік літоўскай дыпламатыі.
13 снежня 2025 года пасля перамоваў у Мінску спецыяльнага пасланніка прэзідэнта ЗША па Беларусі Джона Коўла і Аляксандра Лукашэнкі было вызвалена і вывезена з краіны 123 палітвязні. Амерыканскі дыпламат заявіў, што ЗША па ўказанні прэзідэнта Дональда Трампа здымаюць санкцыі з беларускіх калійных угнаенняў.
15 снежня ўпраўленне па кантролі за фінансавымі актывамі Міністэрства фінансаў ЗША (OFAC) апублікавала агульную ліцэнзію, якая дазваляе правядзенне аперацый з ААТ “Беларуськалій“ і ААТ “Беларуская калійная кампанія“ (БКК).
16 снежня галоўны дарадца прэзідэнта Літвы Наўседы ў пытаннях нацыянальнай бяспекі Дэйвідас Матулёніс заявіў, што транзіт беларускага калію па тэрыторыі Літвы можа быць увязаны з размяшчэннем у краіне дадатковага вайсковага кантынгенту ЗША.
Паводле яго слоў, якія прыводзіла літоўская тэлерадыёкампанія, амерыканскі бок паводзіць сябе карэктна: “Яны сапраўды не аказваюць на нас ціску з патрабаваннем прадпрымаць дадатковыя крокі“.
Наўседа 30 снежня абверг інфармацыю аб тым, што ЗША пасля зняцця сваіх санкцый з беларускіх калійных угнаенняў ціснуць на Літву, каб заахвоціць яе дазволіць транзіт гэтай прадукцыі з наступнай адгрузкай у порце Клайпеды.
