Многія меркавалі, што Аляксандр Лукашэнка згнаіць у турме аўтара хвосткага лозунгу 2020 года “Стоп таракан!”Але Сяргей Ціханоўскі быў памілаваны ў чэрвені 2025 года ў ліку першай буйной партыі палітычных вязняў у рамках амерыканскага трэку. І ўжо тады аналітыкі загаварылі, што ў гэтым быў разлік спецслужбаў рэжыму.
Пазней сам Лукашэнка заявіў у інтэрв’ю Time, што ЗША не прасілі вызваліць Ціханоўскага, падкрэсліў: “Гэта было маё рашэнне“.
У КДБ не такія ўжо лапухі
Кіраўнік матываваў свой “гуманізм” тым, што “гэтая Святлана Ціханоўская ўжо плачацца, хоча ўз’яднацца. Сям’я там, дзеці, двое дзетак”.
І дадаў: “Але цяпер я бачу, што незадаволеныя вы, Захад. І асабліва збеглыя незадаволеныя, што я яго адпусціў”.
Так, да таго часу, калі Лукашэнка даваў інтэрв’ю Time, Ціханоўскі паспеў уразіць праціўнікаў рэжыму шэрагам дэмаршаў.
На мітынгу пасля вызвалення ён паабяцаў: “Я зламаю гэты рэжым”. Потым абвясціў, што мае намер нанесці “магутны ўдар па лукашызме і яго прапагандзе“ на працягу трох тыдняў, на што запытаў 200 тыс. еўра. І ўжо праз пару дзён абрынуўся на беларусаў з папрокам, што мала заданацілі.
Летась на пачатку ліпеня былы палітвязень прызнаўся, што ў зняволенні яго апрацоўвалі спецслужбы: “Яны разлічвалі, што я буду разломліваць, расколваць тут апазіцыю. Распавядалі, маўляў, [Павел] Латушка п’е, Святлана — тое, Франак Вячорка — сёе…“ І што ён, маўляў, потым у камеры смяяўся, “якія яны лапухі”.
Але тыя людзі, падобна, выявіліся не такімі ўжо лапухамі.
Герой 2020-га жорстка сутыкнуўся з новай рэальнасцю
Адзначым: у перамовах з амерыканцамі ўдзельнічае старшыня КДБ Іван Церцель. Як сцвярджаюць дасведчаныя крыніцы, спецслужбы актыўна ўплываюць на спіс вязняў, якіх выпускаюць у чарговым раўндзе.
Спачатку здавалася, што Ціханоўскі пасароміў іх меркаваныя разлікі на яго амбітнасць, канфліктны характар.
Пасля выхаду на волю ён лагодна і мудрагеліста заявіў, што мае намер лічыць сябе “першым джэнтльменам“ (па аналогіі з паняццем “першая лэдзі“), зыходзячы з таго, што яго жонка, на думку праціўнікаў рэжыму, дэ-факта перамагла на выбарах 2020 года.
Але ўжо неўзабаве вылез вонкі яго канфлікт са Святланай і яе офісам (ОСЦ). Пакінем у баку аналіз прычын гэтага сутыкнення: верагодна, тут палітычныя матывы перапляліся з міжасобаснымі, а гэта далікатная сфера.
Факт той, што летась у верасні ён публічна паспрабаваў груба камандаваць жонкай на іх сустрэчы з беларусамі ЗША ў Нью-Ёрку, выказваў папрокі на адрас яе галоўнага дарадцы Франака Вячоркі.
Потым нейкі час было ўражанне, што герой 2020 года, які спачатку спрабаваў па інэрцыі эксплуатаваць тагачасныя лозунгі, сышоў у цень, не вытрымаўшы сутыкнення з новай рэальнасцю. Ну хіба што прымерыў на сябе ролю тэарэтыка — напісаў некалькі артыкулаў на тэму фінляндызацыі Беларусі, якія былі жорстка раскрытыкаваныя экспертамі.
У выніку Ціханоўскі, які пераехаў у ЗША, стаў чытаць на ютуб-канале вершы і казкі. Здавалася б, чалавек у перыяд палітычнага ліхалецця знайшоў сабе новую нішу для самавыяўлення.
Знаёмыя ноткі: СМІ пішуць не так
Але дзе там. Сёлета ў жніўні Ціханоўскі абвінаваціў выданне “Наша Ніва” ў тым, што яно нібыта дрэнна асвятліла тое, як ён адсвяткаваў свой дзень нараджэння. Па сутнасці, папрокі звяліся да фігуравання ў загалоўку выразу “з размахам”.
Здавалася б, гісторыя не вартая выедзенага яйка. Добра, не згодны — можна напісаць адказ, запатрабаваць яго публікацыі, нарэшце —падаць у суд.
Але Ціханоўскі пайшоў іншым шляхам: заявіў, што мае намер збіраць матэрыял на “жоўтыя“ СМІ для іх донараў, каб тыя падумалі, ці варта гэтыя выданні фінансаваць.
Слова за слова — і вось ужо ў наяўнасці вайна супраць “Нашай Нівы” і іншых выцесненых у эміграцыю дэмакратычных медыя. Ціханоўскі і натхнёная ім публіка сцвярджаюць, што гэтыя СМІ нібыта прыслугоўваюць офісу, які ўзначальвае яго жонка.
Адкрылася скрыня Пандоры
Ціханоўскі і яго прыхільнікі не выбіраюць выразаў на адрас журналістаў: “клоўны“, “мразі” і г.д.
Аўтар гэтых радкоў, які выступіў у абарону незалежных СМІ, таксама зведаў нападкі з боку гэтай публікі.
Днямі ў сваім стрыме Ціханоўскі некалькі разоў згадаў сюжэт з нападам ісламістаў на рэдакцыю французскага сатырычнага часопіса Charlie Hebdo ў 2015 годзе, калі загінула 12 чалавек і 11 было паранена.
Блогер сцвярджаў, што ведае людзей, гатовых падобным чынам разабрацца з беларускай “жоўтай“ прэсай.
Праз пару дзён на адрас “Позірку“ прыйшоў ананімны ліст з пагрозай расправіцца асабіста са мной.
Аўтар ліста схаваўся, выкарыстаўшы сэрвіс Atomic Mail, які не паказвае атрымальніку IP-адрас адпраўніка.
Але хто б ні хаваўся за пагрозай, хочацца адзначыць дзве рэчы.
Па-першае, сваёй кампаніяй у сацсетках Ціханоўскі вольна ці мімаволі распальвае нянавісць да незалежных медыя і ОСЦ, чым натхняюцца адвязаныя маргіналы.
Па-другое, гэтая кампанія стварае спрыяльнае поле для спецслужбаў рэжыму, мэта якіх — запалохаць выцесненыя ў эміграцыю дэмакратычныя СМІ, якія працягваюць сваю місію.
І калі гэтыя спецслужбы, раячы Лукашэнку выпусціць мужа хатняй гаспадыні, якая абыграла яго ў 2020-м, разлічвалі менавіта на такі эфект, то генерал Церцель можа паціраць рукі.
Таму што Ціханоўскі, незалежна ад матывацыі, дэ-факта адкрывае скрыню Пандоры ў асяроддзі апанентаў рэжыму.
