Ціханоўская: Калі ўсе палітвязні будуць вызваленыя, Трамп заслужыць Нобелеўскую прэмію
7 красавіка, Позірк. Калі дзякуючы намаганням прэзідэнта ЗША Дональда Трампа ў Беларусі будуць вызваленыя ўсе палітычныя зняволеныя, амерыканскі лідар заслужыць Нобелеўскую прэмію. Пра гэта заявіла беларускі дэмакратычны лідар Святлана Ціханоўская ў апублікаваным 6 красавіка інтэрв’ю нямецкаму штотыднёвіку Der Spiegel.
Паводле слоў Ціханоўскай, дэмсілы разумеюць, “якую мэту мае прэзідэнт Трамп”. “Ён сфармуляваў яе выразна: павінны быць вызваленыя 1.300 палітычных зняволеных. У адным і тым жа паведамленні ён кажа і пра “высока паважанага прэзідэнта Лукашэнку“, і пра “палітычных зняволеных”. Тое, што гэтым зняволеным надаецца столькі ўвагі і што нават існуе спецыяльны пасланнік ЗША па Беларусі, — гэта вельмі незвычайна для амерыканскай палітыкі. Гэта паказвае, што сапраўды хочуць вызваліць іх усіх”, — сказала палітык.
“Вядома, — адзначыла яна, — можна абмяркоўваць, як менавіта адбываюцца гэтыя вызвалення. Многія былыя зняволеныя прымусова высылаюцца з краіны. 250 чалавек былі вызваленыя ў Беларусі, але там яны не могуць ні знайсці працу, ні адкрыць банкаўскі рахунак, ні купіць SIM-карту. Тым не менш працэс ідзе. Урад ЗША працуе і з “дрэннымі“, і з “добрымі”, але каардынуе гэта [з беларускімі дэмсіламі]. У нас ніколі не было страху, што яны дзейнічаюць за нашай спінай”.
Ціханоўская падкрэсліла: яна не лічыць, што прэзідэнт ЗША зацікаўлены ў кантактах з Лукашэнкам для наладжвання сувязяў з прэзідэнтам Расіі Уладзімірам Пуціным.
“Я не думаю, што Лукашэнка наогул знаходзіцца ў полі зроку Трампа. Трамп заняты Іранам, Венесуэлай і Кубай — там больш інтарэсаў. Але ёсць спецпасланнік ЗША па Беларусі і іншыя людзі ва ўрадзе, якія сапраўды прымаюць лёс зняволеных блізка да сэрца. А сам Трамп зацікаўлены зрабіць з гэтага гісторыю поспеху, не ўдаючыся ў дэталі. Мы бясконца яму за гэта ўдзячныя”, — сказала Ціханоўская.
“Я ведаю, яго шмат крытыкуюць — і мае суграмадзяне, і іншыя еўрапейцы. Але ёсць пытанні, па якіх урад ЗША дзейнічае правільна. Беларусь — адзін з іх. Каб гаварыць з Пуціным, Трампу Лукашэнку не патрэбны”, — мяркуе дэмлідар.
Адказваючы на пытанне, чаму Трамп, а не еўрапейскія палітыкі, дамогся вызвалення столькіх зняволеных, Ціханоўская адзначыла, што “пасля пратэстаў 2020 года ў Беларусі [ў той час канцлер Германіі] Ангела Мэркель тэлефанавала Лукашэнку, [прэзідэнт Францыі Эманюэль] Макрон таксама“. “Але Лукашэнка ведае, як размаўляць з еўрапейскімі лідарамі — ён робіць гэта ўжо 30 гадоў. Хуткі поспех Трампа тлумачыцца яго непрадказальнасцю. Я не думаю, што еўрапеец змог бы дамагчыся гэтага так хутка. Таму мы просім еўрапейцаў: дайце Трампу рабіць сваю працу, не ўмешвайцеся. У канчатковым рахунку ў вас на руках больш моцныя козыры“, — падкрэсліла палітык, удакладніўшы, што прычынай гэтага з’яўляецца тое, што “еўрапейскія санкцыі мацней б’юць па Лукашэнку, чым амерыканскія“.
“Мы раім [Еўрапейскаму саюзу]: не рабіце фальстарт. Захавайце свае важныя, неабходныя, моцныя карты для сістэмных зменаў у Беларусі. Па формуле: амерыканскія санкцыі абменьваюцца на вызваленне людзей, еўрапейскія — на вызваленне краіны. Гэта больш складаная задача, але для Еўропы яна вырашальная“, — сказала Ціханоўская.
Кажучы пра вайну Ізраіля і ЗША супраць Ірана і яе ўплыў на рэжым Лукашэнкі, яна адзначыла, што эканамічных сувязяў Мінска і Тэгерана “было няшмат, але яны тычыліся вайсковай сферы“. “З пачатку вайны ва Украіне Лукашэнка шмат зарабіў на абаронным бізнесе з Расіяй і Іранам, абыходзячы санкцыі, — дадала яна. — Гэта было для яго як падарунак з неба. Палітычна ж гэта моцны ўдар. Спачатку ён убачыў падзенне дыктатара Сірыі, затым выкраданне прэзідэнта Венесуэлы, цяпер — сітуацыю на Кубе. Гэта ўсе яго сябры. Гэта свайго роду “стол лузераў”.
Паводле слоў Ціханоўскай, Лукашэнка “разумее, што дыктатуры знаходзяцца пад пагрозай“: “Ён можа быць наступным. Мы не гаворым аб ваенным нападзе або гвалтоўным звяржэнні, але кола дыктатараў проста звужаецца“.
Каментуючы нядаўні візіт Лукашэнкі ў КНДР, Ціханоўская выказала меркаванне, што магчыма ён і паўночнакарэйскі лідар Кім Чэн Ын “спаборнічалі, у каго ўзровень тэрору супраць уласнага народа вышэйшы“.
“Лукашэнка паказвае, хто яго сябры. Але ён шукае падтрымку і там, і ў Амерыцы. Хто ведае, можа аднойчы ён скажа: “Я сябрую з прэзідэнтам Трампам”. Каб выратаваць сябе. Наша задача як руху — сказаць яму: ты хочаш гаварыць з ЗША і Еўропай, а не з беларусамі, але мы павінны весці дыялог пры пасярэдніцтве. Ты не можаш нас абысці”, — заявіла яна.
Таксама Ціханоўская адказала на пытанне аб прычынах змены стаўлення да сябе з боку кіраўніцтва Украіны: “Мы змаглі даказаць украінцам, што мы на іх баку. Пасля 2022 года там лічылі, што беларусы — ворагі і заадно з Расіяй. Было цяжка змяніць гэтае меркаванне. Але ёсць партызаны, сотні беларусаў сядзяць за дапамогу Украіне, беларускія добраахвотнікі ваююць. Гэта змякчыла стаўленне Украіны. І цяпер яна адчувае сябе дастаткова моцнай, каб адкрыта сказаць: мы на баку беларускага народа”.
Адзначыўшы, што цяпер няма дакладных звестак пра стаўленне беларусаў да расійскай агрэсіі ва Украіне, дэмлідар выказала ўпэўненасць, што яе суайчыннікі “на баку Украіны“. “Мы разумеем, што Украіна падвергнулася нападу. У Беларусі людзі адчуваюць нешта падобнае — толькі без вайсковай кампаненты. Гэта акупацыя Беларусі”, — дадала палітык.
Прызнаўшы існаванне наратываў аб тым, што “многія беларусы ж думаюць: добра, што Лукашэнка ўтрымлівае краіну па-за вайной“, Ціханоўская назвала такія меркаванні “часткай рэпрэсіўнай прапаганды: сядзіце ціха, бацька Лукашэнка лепш ведае”.
“Гэта разбурае нацыю. Хіба цяпер кожнае еўрапейскае грамадства павінна думаць: не злаваць Расію, каб не было вайны? Ніхто не хоча вайны. Украінцы таксама не хацелі“, — сказала на заканчэнне яна.
