Экс-афіцэр польскай контрвыведкі: За працу на замежную выведку ў Польшчы штогод затрымліваюць 3-4 беларусаў

28 студзеня, Позірк. “Выведвальныя службы Лукашэнкі” лічацца найбольш актыўнай варожай выведвальнай арганізацыяй у Польшчы пасля Расіі. Пра гэта заявіла ў інтэрв’ю “Белсату“ 28 студзеня маёр контрвыведкі Агенцтва ўнутранай бяспекі Польшчы ў адстаўцы, супрацоўнік факультэта міжнародных стасункаў Беластоцкага ўніверсітэта Ганна Грабоўска-Сівец.

Паводле яе слоў, у Польшчы кожны год за працу на беларускую, а цяпер і на расійскую выведку, якая прадстаўляе для краіны яшчэ большую пагрозу, штогод затрымліваюць трох-чатырох беларусаў.

Суразмоўніца пагадзілася з тэзісам аб тым, што штучна створаны беларускім бокам міграцыйны крызіс, уварванне з беларускага боку ў паветраную прастору Польшчы паветраных шароў, шпіянаж, укараненне агентаў беларускіх спецслужбаў у дыяспару сведчаць аб вядзенні рэжымам Лукашэнкі гібрыднай вайны супраць Польшчы.

У той жа час яна лічыць, што гэта “не проста польска-беларуская вайна, а перш за ўсё расійска-натаўская“. “Вайна Расіі супраць краін, якія падтрымліваюць Украіну, у тым ліку з дапамогай кібератакі і дэзінфармацыі са сваёй уласнай тэрыторыі. Абедзве краіны (Беларусь і Расія. — “Позірк“.) узаемна ўзмацняюць дзеянні адзін аднаго”, — сказала эксперт.

“Гаворка ідзе пра комплексныя беларуска-расійскія аперацыі. У пэўным сэнсе Беларусь з’яўляецца дзяржавай — пасярэднікам Расіі, якія робяць пэўныя дзеянні ў яе інтарэсах, адначасова пераследуючы дробязныя мэты Лукашэнкі”, — мяркуе Грабоўска-Сівец.

Каментуючы інфармацыю аб маючым адбыцца пераездзе з Літвы ў Польшчу Святланы Ціханоўскай і часткі яе офіса, яна выказала меркаванне, што гэта наўрад ці паўплывае на бяспеку як Польшчы, так і беларусаў, якія пражываюць у ёй, “паколькі беларуская дыяспара ў Польшчы ўжо знаходзіцца ў цэнтры ўвагі беларускай выведкі“ і “гэта адно з галоўных пытанняў, якія прыцягваюць увагу Аляксандра Лукашэнкі да Польшчы“.

“З іншага боку, — працягнула экспэрт, — патэнцыял бяспекі літоўцаў значна меншы, чым у Польшчы. Гэта невялікая краіна, якія церпіць значны ціск з боку Беларусі”.

Яна таксама звязала пераезд Ціханоўскай у Польшчу з уварваннем беларускіх паветраных шароў у Літву, што перыядычна паралізуе аэрапорт Вільнюса (апошні раз — увечары 27 студзеня). “На мой погляд, літоўцы паддаюцца ціску з боку Беларусі і больш не надаюць такую моцную падтрымку беларускай апазіцыі“, — адзначыла Грабоўска-Сівец.

Каментуючы знікненне экс-спікера Каардынацыйнай рады Анжалікі Мельнікавай, якая, на яе думку, магла быць завербаваная беларускімі спецслужбамі, суразмоўніца “Белсата“ дала зразумець, што ў беларускай апазіцыі ў Польшчы не хапае досведу выяўлення такіх людзей. Агенцтва ўнутранай бяспекі займаецца такімі справамі толькі ў тых выпадках, калі гаворка ідзе пра пагрозы бяспекі для краіны, а не асобных дыяспар.

Пры гэтым яна прапануе не разглядаць масавую перакідку агентаў у Польшчу як сур’ёзную пагрозу. “Польскія контрвыведніцкія службы — Агенцтва ўнутранай бяспекі і ваенная контрвыведка — валодаюць шырокім досведам іх выяўлення. Гэта асабліва актуальна, улічваючы, што гэтыя асобы не навучаны разведвальным метадам, такім як утойванне сваёй дзейнасці. Таму гэтых “паверхневых” беларускіх агентаў, напрыклад, якія спрабуюць праводзіць выведку вайсковых аб’ектаў, часта ловяць“, — адзначыла Грабоўска-Сівец.

Апошні раз пра затрыманне беларусаў за “дзейнасць у інтарэсах замежнай выведкі“ ў Польшчы паведамлялася ў канцы лістапада 2025 года.

Тады пракуратура краіны паведамляла, што з сакавіка 2024 года да лютага 2025-га затрыманыя двое ўкраінцаў і трое беларусаў займаліся на тэрыторыі Польшчы “усталяваннем кантакту з прадстаўнікамі замежнай выведкі праз месенджар “Тэлеграм“ і выкананнем даручаных заданняў, у тым ліку вырабам і перадачай фатаграфічнай дакументацыі аб’ектаў крытычнай інфраструктуры і месцаў, якія маюць ключавое значэнне для бяспекі дзяржавы“.

16 сакавіка 2023 года Марыюш Каміньскі, які займаў на той час пасаду міністра ўнутраных спраў і адміністрацыі Польшчы, паведаміў, што Агенцтва ўнутранай бяспекі затрымала дзевяць замежнікаў па падазрэнні ў супрацоўніцтве з расійскімі спецслужбамі.

Паводле слоў Каміньскага, доказы паказваюць на тое, што група займалася маніторынгам чыгуначных маршрутаў. Па справе групы, абвінавачанай у шпіянажы на карысць РФ, праходзіла 16 чалавек, у тым ліку тры грамадзяніна Беларусі. 19 снежня 2023 года акруговы суд у Любліне прыгаварыў да зняволення 14 фігурантаў.

У справаздачы амерыканскага Інстытута вывучэння вайны (ISW), апублікаванай летась у кастрычніку, гаварылася, што Масква і Мінск могуць правесці дыверсійныя аперацыі супраць крытычна важных аб’ектаў інфраструктуры ў Польшчы, а таксама арганізаваць дадатковыя ўварванні беспілотнікаў, усклаўшы віну за гэта на Кіеў.

15 і 17 лістапада 2025 года ў Польшчы здарыліся два інцыдэнты на чыгунцы. Спачатку стала вядома пра няспраўнасці ў чыгуначнай інфраструктуры ў раёне населенага пункта Жычын (Мазавецкае ваяводства) у люблінскім кірунку. Шляхі былі пашкоджаныя выбухам, непадалёк выяўлена яшчэ адна выбуховая прылада, якая не здэтанавала, паведамлялі польскія СМІ.

Другі інцыдэнт здарыўся пад Пулавамі (Люблінскае ваяводства), дзе была пашкоджаная чыгуначная кантактная сетка.

18 лістапада прэм’ер-міністр Польшчы Дональд Туск паведаміў, што дыверсію на польскай чыгунцы здзейснілі грамадзяне Украіны, якія пасля гэтага пакінулі краіну праз пункт пропуску Цярэспаль, выехаўшы ў Беларусь.

21 лістапада мінулага года беларускі МЗС заявіў, што кампетэнтнымі органамі Беларусі і Польшчы “праводзяцца сумесныя мерапрыемствы па ўсталяванні месцазнаходжання двух грамадзян Украіны, якія падазраюцца ў здзяйсненні на польскай тэрыторыі злачынстваў тэрарыстычнага характару“.

Ганна Грабоўска-Сівец раней выказвалася па беларускай тэматыцы, у прыватнасці, летась 5 кастрычніка ў праграме “Спецыяльны рэпартаж” у эфіры польскага тэлеканала TVP Info яна выказала меркаванне, што зніклая спікер Каардынацыйнай рады Анжаліка Мельнікава супрацоўнічала з беларускімі спецслужбамі і была прыцягнутая да гэтага яшчэ да эміграцыі.