Дырэктыва аб развіцці стасункаў з Кітаем не выкананая — Лукашэнка

27 студзеня, Позірк. Дырэктыва аб развіцці стасункаў з Кітаем на 2021–2025 гады не выкананая, вынікае з заявы Аляксандра Лукашэнкі 27 студзеня на нарадзе па пытаннях супрацы з КНР.

“Патрабуецца перафарматаваць інвестыцыйны кірунак, — цытуе палітыка яго прэс-служба. — Кітайскія ўкладанні за мяжу ставяць рэкорды, асабліва ў краіны “Пояса і шляху”. Наш урад таксама рапартуе пра рост (летась за 9 месяцаў адносна аналагічнага перыяду 2024 года больш чым у два з паловай раза да 443 мільёнаў долараў)”.

“Але ў дырэктыву закладваліся істотна больш напружаныя паказчыкі (не менш за паўмільярда долараў, прычым штогод, і не менш за 150 мільёнаў прамых інвестыцый у кожную вобласць і горад Мінск). Калі бачыш лічбы прамых кітайскіх інвестыцый па абласцях (Віцебская — 1 мільён, Гродзенская — 100 тысяч за пяцігодку), адразу ясна, хто як працуе. Але не па Кітаю — у прынцыпе”, — дадаў ён.

Ва ўмовах “тэктанічных геапалітычных зменаў” Пекін для Мінска — найважнейшы пункт апоры, падкрэсліў Лукашэнка.

Паводле яго слоў, Беларусь будзе інвеставаць “рэсурсы, час, увагу” ва ўмацаванне супрацы з Кітаем, для чаго маюцца рэзервы: “З Кітаем мы будзем супрацоўнічаць заўсёды, колькі будзе існаваць наша краіна як самастойная і незалежная дзяржава. Я ўпэўнены, што мы будзем незалежнымі і суверэннымі таксама заўжды”.

Лукашэнка ўпэўнены, што пашырэнне авіязносін — у Хайнань, Шанхай, Урумчы — “хутка адновіць” турыстычныя плыні: “Дарэчы, гэта адна з задач урада і абяцанне ўрада, што тут мы істотна прасунемся з 2% амаль да 5% ВУП”.

Як дасягненне Беларусі, з якой краіны Еўрапейскага саюза адмовіліся падтрымліваць эканамічныя стасункі і ўвялі супраць яе санкцыі, Лукашэнка назваў тое, што “айчынны экспарт на кітайскі рынак перасягнуў аб’ём паставак у Еўрасаюз” — “і гэта надоўга”.

Разам з тым, на думку Лукашэнкі, “каля 1,7 мільярда долараў за 2025 год і больш за 4% агульнага аб’ёму паставак” — гэта “вельмі мала нават паводле беларускіх мерак”.

“У кітайскай статыстыцы закупак за мяжой наша доля вылічаецца ў сотых працэнта. І дзе эфект ад другой нашай дырэктывы [аб развіцці стасункаў з Кітаем]?” — паставіў ён пытанне перад удзельнікамі нарады.

Палітык падкрэсліў, што трэба нарасціць долю Кітая ў сукупным экспарце Беларусі — “у ідэале да двухзначных лічбаў” — і гэтыя задачы адлюстраваць у “дырэктыве на чарговую пяцігодку”.

3 снежня 2021 года Лукашэнка падпісаў дырэктыву № 9 “Аб развіцці двухбаковых стасункаў Рэспублікі Беларусь з Кітайскай Народнай Рэспублікай” да 2025 года. Аналагічны дакумент дзейнічаў у 2015–2021 гадах.

Дырэктыва вызначала прыярытэтнымі задачамі ўмацаванне супрацы ў палітычнай сферы, захаванне і памнажэнне каштоўнасцей сяброўства і ўзаемнай падтрымкі, нарошчванне гандлёва-эканамічнага, фінансавага, інвестыцыйнага ўзаемадзеяння, рэалізацыю ініцыятывы “Пояс і шлях”.

Кітай ёсць буйным інвестарам у Беларусі, аднак праекты рэалізуюцца з прывязанымі крэдытамі, пры якіх вялікая доля сродкаў вяртаецца назад у Кітай праз закупкі кітайскай тэхнікі і паслуг.

Самы буйны праект — індустрыяльны парк “Вялікі камень” (Great Stone Industrial Park).

У студзені — верасні 2025 года знешнегандлёвы абарот рэзідэнтаў “Вялікага каменя” склаў 444,4 млн долараў — на 40% больш, чым за аналагічны перыяд 2024-га (317,5 млн), паказаў раней праведзены “Позіркам” аналіз даных Нацыянальнага статыстычнага камітэта.

Экспарт склаў 280,6 млн долараў (241,8 млн; +16%), імпарт — 395,2 млн (252,2 млн; +56,7%), адмоўнае сальда — 114,6 млн (годам раней таксама было адмоўным — 10,4 млн; рост у 11 разоў).

Тавараў прададзена на 127,7 млн ​​долараў (115,7 млн; +10,4%), куплена — на 316,7 млн ​​(201,8 млн; +56,9%), адмоўнае сальда — 189 млн (-86,1 млн; рост у 2,2 раза).

Паслуг рэалізавана на 152,9 млн долараў (126,1 млн; +21,3%), набыта — на 78,5 млн (50,4 млн; +55,7%), дадатнае сальда — 74,4 млн (75,7 млн; -1,7%).

Выручка за дзевяць месяцаў вырасла на 13,4% (з 1 млрд 46,2 млн у студзені — верасні 2024-га да 1 млрд 185,9 млн рублёў за аналагічны перыяд 2025-га), чысты прыбытак — у 2,1 раза (з 84,4 млн да 180,8 млн).

Прамыя замежныя інвестыцыі на чыстай аснове (без уліку запазычанасці прамому інвестару за тавары, работы, паслугі) знізіліся на 14% (з 25 млн да 21,5 млн долараў), інвестыцыі ў асноўны капітал павялічыліся ў 2,8 раза (са 117,3 млн да 324,5 млн).

Індустрыяльны парк “Вялікі камень” — тэрытарыяльнае адукацыю плошчай 112,5 кв. км са статусам асаблівай эканамічнай зоны. Парк размешчаны ў Смалявіцкім раёне (Мінская вобласць) за 25 км ад сталіцы. Пагадненне пра яго стварэнне было падпісанае ў 2011 годзе, у 2014 годзе пачалося будаўніцтва і быў зарэгістраваны першы рэзідэнт.