Вольга БЫКОЎСКАЯ
Святлана Ціханоўская з часткай каманды цяпер працуюць у Варшаве. У вялікім інтэрв’ю “Позірку” беларускі дэмакратычны лідар, кіраўніца Аб’яднанага пераходнага кабінета распавядае пра пераезд, цяперашнія стасункі з Літвой, складанасці адаптацыі ў Польшчы, новыя магчымасці і выклікі, звязаныя з глабальнай турбулентнасцю.
“У Польшчы больш магчымасцяў па супрацы з беларускімі арганізацыямі”
— Як ідзе адаптацыя да новага месца працы і побыту пасля пераезду? Якія плюсы і мінусы з практычнага пункту гледжання?
— Мы не называем гэта пераездам, хутчэй пашырэннем. Офіс у Вільнюсе застаецца, ён акрэдытаваны, праца ўся працягваецца. Любая дынаміка — гэта, вядома, стрэс, але гэта і магчымасці. Я вельмі радая, што ў мяне цяпер больш часу, па меншай меры на гэтым этапе, на стасункі з беларускімі арганізацыямі. Я вельмі радая бачыць людзей. І, магчыма, мы зробім свой ўнёсак і ў каардынацыю паміж арганізацыямі, таму што для мяне важна, каб людзі працавалі разам і адчувалі вайб адзін ад аднаго, каб людзі не працавалі ў арганізацыях проста над задачамі, бо стасункі — гэта надзвычай важна.
Вядома, я вельмі ўдзячная Польшчы за тое, што прынялі мяне, за тое, што прымаюць беларусаў, і за тое, што палітычная падтрымка ў нас дзвюхпартыйная. Можна сказаць, што Беларусь — тэма, якая аб’ядноўвае.
Што тычыцца офіса ў Варшаве, то я вельмі спадзяюся, што ў найбліжэйшы час мы яго адкрыем. І я хачу, каб ён быў не толькі офісам, дзе сядзяць супрацоўнікі, а прасторай, дзе розныя арганізацыі могуць сустракацца, ладзіць мерапрыемствы. То бок больш дэмакратычны хаб. Спадзяюся, у нас гэта атрымаецца.
— Агулам магчымасцяў стала больш, чым было?
— Калі казаць пра нейкія бытавыя моманты, то адсюль лягчэй вылятаць у іншыя краіны. Але праца, якую мы рабілі з Вільнюса, працягваецца і тут, бо больш за 50% часу я не знаходжуся на месцы: адвакацыя Беларусі патрабуе шмат высілкаў у розных краінах. Але ж тут у мяне ёсць вялікая дапамога. Тут Пал Палыч (Павел Латушка, намеснік Ціханоўскай у АПК. — “Позірк”.), які ўсіх ведае тут, і шмат чальцоў Аб’яднанага пераходнага кабінета. Мы можам сустракацца на нарадах не анлайн, а гэта заўжды лепей.
І зноў жа вяртаюся да беларусаў. Тут шмат з кім можна супрацоўнічаць. І калі беларусы ў Літве больш сканцэнтраваныя ў Вільнюсе, то тут шмат працы ў розных гарадах. І, канешне, паўсюль чакаюць. Я спадзяюся, што змагу наведаць шмат гарадоў у Польшчы, дзе таксама жывуць беларусы. Агулам, мяркую, магчымасцей у пэўным сэнсе больш — менавіта па супрацы з беларускімі арганізацыямі.
— Ці атрымалася ў Польшчы вырашыць практычныя пытанні: ахова, статус і г.д.? Як зараз адбываюцца міжнародныя візіты?
— У нас да моманту ад’езду не было праблем, скажам так, з аховай, бо ўсё было дамоўлена. Па дыпламатычнай супрацы я б, канешне, хацела, каб мой дыпламатычны корпус адказваў [на гэтае пытанне], але кожная краіна сама вырашае, патрэбна ці не пры візітах ахова. Ва ўсім, што тычыцца дыпламатычных стасункаў, наш саюзнік — Міністэрства замежных спраў, якое камунікуе з міністэрствамі ў іншых краінах.
Тут ахова на такім жа ўзроўні, як была ў Літве. І я за гэта вельмі ўдзячная Польшчы.
— Якая роля людзей, што засталіся ў сталіцы Літвы? І сам Вільнюс — што гэта цяпер за пляцоўка?
— Стратэгічна Вільнюс адыгрывае вялізную ролю ў нашай барацьбе за дэмакратычную Беларусь. Тое, што змяніліся, скажам так, нейкія тэхнічныя моманты, не робіць з Літвы менш важнага саюзніка.
Літва вырашыла, што мой статус госця дзяржавы застаецца, дыпламатычны статус офіса таксама. То бок ёсць сур’ёзнае палітычнае рашэнне.
І тое, што беларусаў працягваюць прымаць, працягваюць выдаваць ім гуманітарныя візы, вельмі моцна дапамагае менавіта ў пытаннях выезду рэпрэсаваных. Мы за гэта вельмі ўдзячныя. Як і за тое, што Літва падала заяву ў Міжнародны крымінальны суд, якая цяпер мае сваё развіццё. Гэта, канешне, вельмі дорага каштуе.
Таму нашы стасункі з Літвой — палітычныя, стратэгічныя — ніяк не мяняюцца. Мы ў кантакце і з МЗС. У нас ёсць супрацоўнікі ў офісе, якія пастаянна ў камунікацыі таксама з парламентам. Анатоль Лябедзька, які адказвае за працу з парламентарыямі, застаецца ў Вільнюсе. Маё перамяшчэнне ў іншую краіну не павінна ўплываць на палітычныя, дыпламатычныя стасункі.
Я цяпер планую візіт у Літву. І калі казаць нават пра нейкія пабытовыя пытанні… Мне вось хлеб прывозяць з Літвы, бо ён смачны. І там пакуль што ўсё бліжэй. Напрыклад, крамы, якія я ведаю. Тут яшчэ, канешне, усё гэта трэба вывучыць.
“Беларус беларусу беларус у любой краіне”
— Ці бачыце вы розніцу паміж беларусамі Варшавы і Вільнюса?
— Беларусы заўжды будуць беларусамі. Дзе б яны ні знаходзіліся — у Вільнюсе ці ў ЗША, ці ў Аўстраліі. Такія ж адкрытыя і такую неймаверную салідарнасць праяўляюць адзін да аднаго. Адзіная розніца, што тут проста беларусаў больш. Тут куды ні зойдзеш, заўжды ёсць і беларусы. Яны усміхаюцца і вітаюць. Мне гэта прыемна бачыць. Вельмі прыемна пагаварыць з беларусамі, нікому ніколі не адмаўляла. І паабдымаемся, і паразмаўляем, і праблемы абмяркуем, калі якія ў каго ёсць.
Таму не варта параўноўваць, бо ў Варшаве больш арганізацый, больш беларусаў, і таму здаецца, што тут больш беларускага жыцця. Беларусы, якія жывуць у Вільнюсе, таксама спрабуюць прысвячаць час беларускай справе, і там таксама шмат беларускіх арганізацый: і культурных, і палітычных, і праваабарончых. Беларусы аднолькавыя паўсюдна. Беларус беларусу беларус у любой краіне.
“Рыхтуемся да візіту ў Кіеў”
— Старт 2026 года, якім ён быў? Ці стала, напрыклад, нечаканым тое, што Украіна павярнулася больш да беларускіх дэмакратычных сілаў?
— Пачатак года быў вельмі насычаным на падзеі на сусветным узроўні. Калі казаць пра Беларусь, то ў нас працягваецца трэк вызвалення палітвязняў, трэк умацавання дэмакратычных структур. Працягваюцца ўсе нашыя стасункі з Еўрапейскім саюзам і ЗША, адбыўся новы раўнд кансультацый з Вялікабрытаніяй. Будуць новыя выбары ў Каардынацыйную раду. І так, паляпшэнне стасункаў з Украінай. Рыхтуемся да візіту ў Кіеў.
То бок няма аніводнай прыкметы таго, што хтосьці прарочыў 20-м годзе: “Ай, гэтаму дэмруху год засталося жыць, а потым яшчэ год”. Я адчуваю, што мы моцна трымаемся на нагах як нацыя, як народ, як дэмакратычны рух. Мы змаглі даказаць і паказаць нашым партнёрам, што Беларусь — гэта не Лукашэнка і не Расія. Працы яшчэ шмат, бо трэба працаваць і са звычайнымі людзьмі, не толькі ў палітычных колах. Але тут, канешне, ёсць адказнасць і звычайных людзей, і НДА, і СМІ, каб больш шырока тлумачыць, што такое Беларусь.
І прыйшло разуменне, што Беларусь — гэта не толькі гуманітарная і палітычная катастрофа, а стратэгічна важны элемент для Еўропы.
Я, канешне, вельмі чакаю візіту ў Кіеў, бо ў мяне будзе, спадзяюся, магчымасць выказаць асабіста падзяку нашым ваярам, нашым валанцёрам, якія шмат працуюць там для беларусаў і для украінцаў; і нашым праваабаронцам, журналістам. Змагу падыхаць паветрам, у якім жывуць ужо чатыры гады украінцы.
Канешне, на палітычным узроўні вельмі важна, каб нашыя стасункі з украінскім бокам былі інстытуцыянальнымі. Нам патрэбная міжміністэрская група, якая штодзённа будзе займацца і агульнапалітычнымі пытаннямі, і праблемамі беларусаў ва Украіне. Спадзяюся, што хутка будзе прызначаны спецпрадстаўнік ад Украіны.
Шмат яшчэ працы і з украінскім грамадствам, каб данесці думку, што мы не Расія, што мы за Украіну, што шмат беларусаў сядзіць у турмах з вар’яцкімі тэрмінамі менавіта за падтрымку Украіны.
“Нам вельмі важна, каб ЗША не згубілі цікавасць да Беларусі”
— Амерыканскі трэк. На гэтым тыдні спецпасланнік Дональда Трампа па Беларусі Джон Коўл зноў чакаецца ў Мінску. І вы, так бы мовіць, прэвентыўна падзякавалі яму за ўдзел у вызваленні палітвязняў. Якія ў вас спадзяванні на гэты візіт і як увогуле ацэньваеце стасункі з ЗША?
— У нас добрыя стасункі з ЗША. Мы на сталай сувязі з нашымі партнёрамі. Гэта Джон Коўл, гэта Крыс Сміт (намеснік памочніка дзяржсакратара ЗША. — “Позірк”.). Падчас візітаў у Вашынгтон ёсць камунікацыя і з прадстаўнікамі Белага дома. Таму мы, канешне, ведаем пра тое, што адбываецца. Але гэта вельмі сенсітыўная тэма менавіта цяпер, калі так шмат канспіралогіі, плётак пра тое, што адбудзецца, хто выйдзе. Гэта вельмі сентысітыўна найперш для родных палізняволеных, бо гэта заўжды такая надзея, а потым, калі яна не апраўдваецца, робіцца балюча. Таму, калі будзе ўжо дамова з амерыканскім бокам, што можна даваць інфармацыю, то, канешне, мы падзелімся.
Нам вельмі важна, каб ЗША не згубілі цікаўнасць да Беларусі. Мы разумеем, што для Лукашэнкі ЗША больш важныя, чым для ЗША — Лукашэнка. Палітычна з Лукашэнкі няма чаго ўзяць, скажам так. І мы, вядома, вельмі ўдзячныя за гэты гуманітарны трэк прэзідэнту Трампу, яго адміністрацыі і Дзярждэпартаменту.
З улікам таго, што адбываецца ў свеце, канешне, ёсць рызыка, што будзе менш увагі да Беларусі. Тое, што спецпрадстаўнік прызначаны — вельмі рэдкая з’ява ў амерыканскай палітыцы, і мы павінныя гэта падкрэсліваць. Зразумела, што трэк Беларусі асобны, яму надаецца асобная ўвага. І я упэўненая, што ЗША маюць моц давесці гэты гуманітарны трэк па вызваленні да канца.
І, канешне, нашы амерыканскія партнёры добра ведаюць, што працягваюцца рэпрэсіі, у тым ліку транснацыянальныя, што палітыка Лукашэнкі не мяняецца. І, безумоўна, мы даводзім тое, што ў людзей павінен быць выбар — заставацца ці выязджаць. Таксама ёсць пытанні ўз’яднання сем’яў, якія не паводле сваёй волі былі падзеленыя. То бок акрамя вызвалення, якое, безумоўна, прыярытэтнае, ёсць шэраг пытанняў, якія ўзнікаюць ужо пасля.
— Ці ёсць нейкія зрухі, каб cпыніўся вываз палітзняволеных пасля вызвалення ў выніку такіх дамоўленасцяў?
— Гэтыя пытанні ставяцца перад рэжымам. Паглядзім, што будзе адбывацца ў бліжэйшы час.
— А ці плануецца новы раўнд стратэгічнага дыялогу з ЗША?
— Так, вядуцца размовы пра наступны раўнд стратэгічнага дыялогу. Але зараз ідзе гуманітарны трэк. Адпаведна стратэгічны дыялог ёсць у планах, але калі ён адбудзецца, будзем будзем вырашаць, сыходзячы з абставінаў.
“Дагэтуль мне на сустрэчах ставяць пытанне: “Ну вас жа ніколі Расія не адпусціць. Што там Расія?”
— Наколькі стала цяжэй прасоўваць беларускую тэму на фоне вайны з Іранам, на фоне іншых падзеяў, што адбываюцца у свеце?
— Беларускі парадак дня ніколі не было лёгка прасоўваць, бо быў стэрэатып пра Беларусь і змяніць меркаванне нашых дэмакратычных партнёраў заняло пэўны час. І дагэтуль мне на сустрэчах ставяць пытанне: “Ну вас жа ніколі Расія не адпусціць. Што там Расія?” І мы таксама кажам, найперш нашым еўрапейскім партнёрам: навошта заўжды азірацца на Расію, хопіць ужо трапляць у гэтую пастку. У нас ёсць такое мысленне: “А што скажа Расія? А як яна адрэагуе?” Вось ёсць Беларусь, вось ёсць беларускі народ, вось ёсць у нас праблема, якая становіцца ўжо і вашай праблемай, бо, пакуль там Лукашэнка, гэтая небяспека ваша таксама.
І ў людзей крок за крокам гэтае мысленне мяняецца. Таму што, я паўтару, у Беларусі ўжо не толькі людзей саджаюць — гэта ўжо “Орешник”, гэта ўжо ядзерная зброя, гэта мігранты і балоны з кантрабандай і г.д. І, канешне, партнёры вельмі арыентуюцца на нашую інфармацыю знутры Беларусі, ведаюць, што ў нас ёсць крыніцы інфармацыі адтуль, арыентуюцца на нашую экспертызу. За пяць год ужо пабудаваны давер да структур, да інфармацыі, да руху.
Мы ўжо выбудавалі стасункі, фармалізавалі іх. Кожныя новыя адчыненыя дзверы для нас — гэта вялікае намаганне. Тое, што мы ў ПАСЕ, тое, што мы ў кансультацыйнай групе, кантактнай, у стратэгічным дыялогу — гэта вельмі важна. Днямі, напрыклад, я была ў Італіі, сустрэлася і з прэзідэнтам, і з прэм’ерам.
Некаторыя людзі, напэўна, думаюць: ну, сустрэлася і што? Ужо настолькі, мне здаецца, беларусы звыкліся з тым, што нас прымаюць на такім узроўні, і не разумеюць, якая праца за гэтым стаіць. Але гэта вельмі важны палітычны меседж: мы з вамі, мы на вас не забыліся. Так, магчыма, вельмі вялікага практычнага выхлапу няма, бо людзям можа падавацца, ты прыехаў да прэзідэнта, і той: “А вось давайце выдаваць пашпарты беларусам, давайце то, давайце гэта”. Так не адбываецца. Гэта вельмі цяжкая праца і да, і пасля візіту. І тут вельмі важна, каб беларусы былі самі зацікаўленыя ў гэтым, бо адным візітам не ўсё вырашаецца. Ёсць палітычная воля, але гэта палітычная воля павінна потым адпрацоўвацца на двухбаковым узроўні.
Канешне, вельмі вялікая турбулентнасць у свеце, шматлікія прагнозы наконт трэцяй сусветнай вайны — гэта цяжка і дадае няўпэўненасці ў будучыні. Беларусь і так цяжка прасоўваць. Нават, можа, і ад Украіны гэта адсоўвае увагу, і нам таксама ад гэтага балюча. Бо для нас перамога Украіны мае першапачатковае значэнне. І не зусім адзіная трансатлантычная пазіцыя таксама шмат пытанняў выклікае. І прапаганда, якая працуе вельмі моцна ў Еўропе, можа атручваць розумы еўрапейцаў. Гэта ўсё, канешне, рызыкі.
Але можна зрабіць ацэнку і з пазітыўнага пункту гледжання, бо тое, што адбылася ў Венесуэле, блэкаўт на Кубе, Іран, Сірыя — гэта таксама меседж, што дыктатары не назаўжды, яны сыходзяць рознымі шляхамі. І рэжыму вельмі няўтульна ў гэтым зменлівым свеце.
Мы разумеем, што рэжым шукае легітымізацыі, шукае выхады на нашых еўрапейскіх партнёраў. Я ўдзячная за вельмі прынцыповую і моцную пазіцыю Еўропы. Канешне, амерыканцы — вялікія малайцы, што санкцыі, якія былі ўведзеныя за парушэнне правоў чалавека, яны выкарыстоўваюць, каб вызваляць людзей. Але ў Еўропы карты нашмат мацнейшыя. І гэтыя карты, канешне, павінны быць правільна выкарыстаныя для больш глабальных перамен у Беларусі.
Любая дынаміка, мне здаецца, лепш за статус-кво. Тое, што мы замацавалі свае пазіцыі, знайшлі шмат саюзнікаў па свеце, не дае Лукашэнку прасторы навокал, каб яе выкарыстоўваць. Мы ведаем ад усіх партнёраў, калі да іх даходзяць запыты ад рэжыму на сустрэчы, змену пазіцыі. Можам і параду даць, і свае наратывы прасунуць.
6 сакавіка было пасяджэнне Кансультацыйнай групы [ЕС, дэмакратычных сіл і грамадзянскай супольнасці], і нашыя саюзнікі вельмі выразна далі нам разумець, што да рэжыму, канешне, звяртаюцца і што ёсць спосабы камунікацыі. Гэта, дарэчы, адсылка для тых людзей, якія лічаць, што Еўропа не хоча размаўляць. У Еўропы ёсць шмат шляхоў камунікацыі з рэжымам. Але калі ставіцца пытанне пра палітзняволеных, пра рэпрэсіі, пра пратэрмінаваныя пашпарты, то ў рэжыму адразу знікае жаданне размаўляць. То бок ён хоча дыялогу толькі дзеля дыялогу, каб паказаць сваю значнасць, а не дзеля таго, каб вырашаць існуючыя праблемы.
“Шукаем выхады на новыя краіны”
— Як доўга рыхтуюцца сустрэчы на вышэйшым узроўні і паездкі? Каб было зразумела, што гэта за праца, наколькі складаная.
— Залежыць ад таго, на якім узроўні ты наведваеш краіну. Вось, напрыклад, апошні італьянскі кейс, каб у адзін дзень і прэм’ер, і міністр [замежных спраў], і прэзідэнт — гэта трэба было, каб усе карты сышліся. На працягу некалькіх месяцаў узгадняеш даты, склад дэлегацыі, парадак дня. І трэба ж яшчэ і з мясцовымі беларусамі сустрэцца, і з парламентарыямі, хаця б з групай “За дэмакратычную Беларусь”, каб “праапдэйціць” тое, што адбываецца.
Калі, напрыклад, ёсць запрашэнне на канферэнцыю ці на іншае мерапрыемства, то я не магу проста так прыехаць. Трэба, каб гэта былі збольшага дзяржаўныя візіты. Таму ёсць запыты да міністэрства [замежных спраў], да прэм’ера, да прэзідэнта ці спікера парламента, ці ёсць час у іх у гэты дзень. То бок каб візіт меў і палітычны аспект. Таму ўсё індывідуальна. Напрыклад, у ЗША візіт рыхтуецца нашмат цяжэй, бо гэта яшчэ і лагістыка.
Я падчас візітаў вельмі шмат працую, каб той час, дзень, два-тры, калі я там, і медыя “адпрацаваць”, і think thank’і, і з беларусамі сустрэцца, і з палітыкамі. Расклад запаўняецца ад раніцы да позняга вечара. Ёсць мерапрыемствы, напрыклад, прыёмы, калі кажуць: “Ну, што там Ціханоўская на прыём нейкі пайшла”. А гэта вельмі важнае мерапрыемства. Ёсць магчымасць сустрэць шмат людзей у адным месцы, і ты ніколі не ведаеш каго, якую ролю гэты чалавек зможа адгуляць у беларускім пытанні. Адзін ведае праваабаронцаў, другі ў парламенце нечым дапаможа. З розных краін прыязджаюць, сустракаюцца.
Мы шукаем выхады і на новыя краіны. Як вось быў візіт у Аўстралію ў лістападзе, а потым у Бруселі былы прэм’ер-міністр, з якім мы сустракаліся ў Аўстраліі, вельмі выразна выступаў за Беларусь, падтрымліваў нас. То бок задача не толькі сустрэцца з чалавекам, а каб потым гэтая сустрэча перарасла ў рэальную працу, у рэальныя вынікі.
— Якраз хацелі запытацца, ці ёсць нейкія планы ў 2026 годзе незвычайныя краіны наведаць пасля візітаў у Аўстралію і Новую Зеландыю. Увогуле ці вядомы ўжо расклад сёлетніх замежных візітаў?
— Мы спрабуем з рознымі краінамі мець кантакт. Цікавыя і Паўднёвая Амерыка, і Японія. Таксама былі на адной панэлі з прадстаўніком, здаецца, Сінгапура. З Сінгапурам можна працаваць у эканамічных пытаннях, прывезці беларусаў на нейкае навучанне. З рознымі краінамі ёсць розныя напрамкі супрацы.
Арменія, Грузія, Малдова — гэтыя постсавецкія краіны таксама вельмі важныя, бо ва ўсіх ідзе барацьба за незалежнасць ад Расіі. Ёсць чаму павучыцца. І нават калі сустракаешся з дэмакратычнымі рухамі іншых краін, той жа Венесуэлы, таксама цікава паслухаць, што яны робяць, як у іх справы. Але за досведам больш прыходзяць да нас, вывучыць механізмы, якія мы выкарыстоўваем, каб заставацца ў фокусе. Бо насамрэч гэта даволі-такі незвычайна, што наш дэмакратычны рух такі моцны і так доўга на краіну не забываюцца.
Тут, канешне, хачу падзякаваць усім нашым палітыкам, НДА, дыпламатам, медыя, праваабаронцам — за тое, што не здаюцца. Нашмат лягчэй здацца і жыць сваім жыццём. Але ж ёсць адказнасць, якую кожны ўзяў на сябе ў 2020 годзе і працягвае несці, нягледзячы на нестабільнасць. Ёсць разуменне, што без гэтага нічога не адбудзецца.
“Усё яшчэ крышачку саромеюся быць простым чалавекам”
— Больш асабістае пытанне: наколькі сама Святлана Ціханоўская прысутнічае ў сацыяльных сетках? Ці чытаеце вы тое, што там пішуць, як ставіцеся да пазітыву і негатыву адтуль?
— Я, канешне, павінная прызнацца, што мне дапамагаюць весці сацыяльныя сеткі і нават адказваюць на паведамленні. Але калі ёсць нешта больш асабістае, да мяне прыходзяць, каб я адказала. Я падсела на “Трэдс”, мне вельмі падабаецца там беларускамоўная хваля.
Я ўсё яшчэ крышачку саромеюся быць простым чалавекам і выкладваць нешта з асабістага жыцця, тое, што не тычыцца палітыкі. На такія пасты збягаецца шмат хейтараў. Яны пішуць: а вось яна там тое, яна там гуляе, і манікюр, і хлеб… Разумею, што ў хейтараў гэта праца такая. Але я ведаю, што ёсць вялікі запыт на Ціханоўскую як на простага чалавека. І таму тут трэба быць даволі крэатыўнай, каб у вельмі абмежаванай прасторы, калі там паўсюль хейтары, сябе паказаць як маці, як звычайную жанчыну.
Словы падтрымкі і падзякі, якія я бачу штодзённа і ў асабістых паведамленнях, і ў каментах, мяне вельмі падбадзёрваюць. Бо я таксама стамляюся, мне таксама цяжка. Хоць, можа, многім здаецца, што я стала жалезным чалавекам, але, канешне, не.
І дзякую за цёплыя прыёмы ў розных арганізацыях. Пакуль у нас няма офісу, то нас усе запрашаюць: “Папрацуйце ад нас”, “Прыходзьце ў госці”. Мне гэта таксама вельмі важна.
Усё пакуль у падвешаным стане, бо пераезд вельмі цяжка даецца. Здаецца, ўзялі і пераехалі. А я ўсё яшчэ жыву на чамаданах, незразумела дзе, няма офісу, і людзі з Вільнюса прыязджаюць, папрацуюць і туды зноў вяртаюцца. Гэта ж быт. Калі табе трэба кудысьці збірацца, ты не ведаеш, у якім чамадане твае гарнітуры ляжаць. Але я не хачу скардзіцца, бо гэта ўсё такое прыземнае, зямное.
— Як сітуацыя з легалізацыяй? Бо, можа, камусьці падаецца, што ў Еўрасаюзе можна ўзяць і пераехаць з Літвы і ў Польшчу спакойна, але гэта не так.
— Не, абсалютна. У мяне літоўскі ДНЖ і, канешне, тут трэба вырашаць, як працаваць далей. У нас няма ніякіх прывілеяў.
“Хацела б зняць навагодні зварот з усімі былымі палітзняволенымі”
— Што б вы хацелі сказаць праз восем з паловай месяцаў у віншаванні з надыходзячым 2027 годам?
— Я б хацела зняць навагодні зварот з усімі былымі палітзняволенымі, з усімі лідарамі. Я вось паслухала інтэрв’ю Віктара Дзмітрыевіча [Бабарыкі], і яго разважанні пра Беларусь мне вельмі блізкія. І Маша [Калеснікава], канешне, як лідар, як спікер таксама дадае моцны голас беларусам. Я ўпэўненая, што і [мой муж] Сяргей пасля нейкага перыяду, скажам так, прысвячэння часу сабе таксама вернецца. І Павел Севярынец уключыўся ў працу, і Алесь Бяляцкі ўжо атрымаў дакументы таксама. То бок, я хацела б бачыць палітзняволеных і іх родных разам з імі. Вось гэта вельмі важна.
Калі глядзець глабальна, я хацела б, каб у Беларусі ў 2027-м можна было свабодна казаць “Слава Украіне!” і “Жыве Беларусь!”. І каб на Украіну не валіліся бомбы.
Гэтыя жаданні ўжо на працягу некалькіх год з намі, і, пакуль не зменяцца абставіны, яны будуць тыя ж.
